.png)
Ara
.png)
Türkiye'de dijital erişilebilirlik için yeni bir dönem başladı. 21 Haziran 2025'te yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, bankalardan e-ticaret platformlarına kadar birçok kurum için web sitesi ve mobil uygulama erişilebilirliğini belirli takvimlere bağladı. Peki, Genelge hangi kurumları kapsıyor, uyum için son tarihler neler ve markalar bu sürece nasıl hazırlanmalı?
Dijital dünyada bir hizmetin sunuluyor olması, herkesin o hizmete erişebildiği anlamına gelmiyor. Bir görme engelli kullanıcı, bankasının mobil uygulamasına giriş yapabiliyor ancak para transferini tamamlayamıyorsa ya da bir e-ticaret sitesinde ödeme butonuna erişemiyorsa, o dijital deneyimde önemli bir erişilebilirlik bariyeri bulunuyor demektir.
21 Haziran 2025 tarihinde yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Dijital Erişilebilirlik Genelgesi, dijital dünyadaki bu bariyerlerin ortadan kaldırılması açısından önemli bir dönüm noktası oluşturuyor. Resmî adıyla Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği ile İlgili Genelge, kamu kurumlarının ve belirli özel sektör kuruluşlarının dijital platformlarını erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirmeleri için somut yükümlülükler ve uyum takvimleri tanımlıyor.
Düzenlemenin temel amacı yalnızca teknik standartlara uyum sağlamak değil, engelli bireylerin ve yaşlıların dijital hizmetlerden eşit ve bağımsız biçimde yararlanabilmesini desteklemek. Bu nedenle erişilebilirlik artık yalnızca iyi bir kullanıcı deneyimi sunmanın değil, kurumsal sorumluluğun da önemli bir parçası haline geliyor.
2025/10 sayılı Genelge, yalnızca kamu kurumlarını değil, milyonlarca kullanıcıya dijital hizmet sunan özel sektör kuruluşlarını da kapsıyor. Bankalar, elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları, kamu kurumları, üniversiteler, belediyeler, özel hastaneler ve Millî Eğitim Bakanlığı izniyle açılan özel öğretim kurumları düzenlemenin kapsamındaki başlıca kuruluşlar arasında yer alıyor.
Bunların yanı sıra Genelge'de tanımlanan yolcu taşımacılığı işletmeleri, A Grubu seyahat acenteleri ve 200.000'in üzerinde abonesi bulunan ilgili elektronik haberleşme işletmecileri de erişilebilirlik yükümlülükleri kapsamında değerlendiriliyor.
Bu kurumların web siteleri ve mobil uygulamalarını erişilebilirlik gerekliliklerine uygun hale getirmesi bekleniyor. Ancak tüm sektörler için aynı uyum tarihi geçerli değil. Genelge, kurumların faaliyet alanlarına göre farklı süreler belirleyerek erişilebilirlik dönüşümünün aşamalı biçimde gerçekleştirilmesini öngörüyor.
Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kapsamındaki kurumlar için bir ve iki yıllık uyum süreleri tanımlıyor. Özellikle bankacılık ve e-ticaret sektörleri açısından bu tarihler, dijital erişilebilirlik çalışmalarının planlanmasında önemli bir yere sahip.
Bankalar, kamu kurumları, üniversiteler, belediyeler, özel hastaneler ve Genelge'de belirtilen diğer bir yıllık süreye tabi kuruluşlar için tanınan uyum süresi 21 Haziran 2026 tarihinde sona erdi. Bu nedenle erişilebilirlik, söz konusu kurumlar için ertelenebilir bir çalışma olmaktan çıkarak mevcut dijital hizmetlerin düzenli olarak değerlendirilmesi ve iyileştirilmesi gereken bir sorumluluğa dönüştü.
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcıları için iki yıllık uyum süresi tanındı. E-ticaret platformları için belirlenen son tarih 21 Haziran 2027.
Bu süre, markaların yalnızca mevcut erişilebilirlik sorunlarını tespit etmesi için değil, gerekli teknik geliştirmeleri tamamlaması ve iyileştirmeleri gerçek kullanıcılarla doğrulaması için de önemli. Erişilebilirlik çalışmalarının son tarihe bırakılması, kapsamlı teknik düzenlemeler ve yeniden test süreçleri nedeniyle operasyonel riskler oluşturabilir.
Genelgenin temel teknik referanslarından biri, uluslararası erişilebilirlik standardı olan WCAG 2.2 (Web Content Accessibility Guidelines). WCAG 2.2, web içeriklerinin ve dijital deneyimlerin engelli bireyler tarafından erişilebilir şekilde kullanılabilmesi için geliştirilen başarı kriterlerini tanımlıyor.
Genelge kapsamında, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi ile WCAG 2.2 birlikte esas alınıyor. Bu gereklilikler, dijital platformların yalnızca görsel olarak kullanılabilir olmasını değil, yardımcı teknolojilerle de erişilebilir biçimde çalışmasını hedefliyor.
Örneğin görsellerin ekran okuyucu kullanıcıları için anlamlı metin alternatiflerine sahip olması, butonların ve form alanlarının doğru tanımlanması, klavye ile gezinmenin mümkün olması ve hata mesajlarının kullanıcı tarafından algılanabilmesi temel erişilebilirlik gereklilikleri arasında yer alıyor.
Ancak burada önemli olan yalnızca teknik kriterlerin karşılanması değil, kullanıcının dijital hizmeti gerçekten kullanabilmesi. Bir bankacılık uygulamasının WCAG kriterlerine göre değerlendirilmesi kadar, görme engelli bir kullanıcının para transferini bağımsız tamamlayabilmesi de büyük önem taşıyor.
2025/10 sayılı Genelge, dijital erişilebilirliğin izlenmesine yönelik mekanizmalar oluşturuyor. Bununla birlikte Genelge metninde her ihlal için belirlenmiş sabit bir para cezası tutarı bulunmuyor. Ancak erişilebilirlik yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi, ilgili mevzuat kapsamında değerlendirme ve uyum riskleri doğurabiliyor.
Hukuki ve düzenleyici riskler, erişilebilirlik gerekliliklerini karşılamayan dijital platformların ilgili mevzuat ve izleme süreçleri kapsamında uyumsuzluk değerlendirmelerine konu olabilmesini içeriyor. Marka itibarı ve kullanıcı güveni açısından ise bir kullanıcının bankacılık işlemini, alışverişini veya başvurusunu erişilebilirlik sorunları nedeniyle tamamlayamaması, markaya duyduğu güveni olumsuz etkileyebiliyor.
Bunun yanı sıra operasyonel riskler de kurumlar açısından önem taşıyor. Erişilebilirlik sorunlarının yazılım geliştirme süreçlerinde ele alınmaması, zaman içerisinde daha kapsamlı düzeltmelere, ek iş yüküne ve teknik maliyetlere yol açabiliyor. Bu nedenle erişilebilirliği yalnızca yasal bir zorunluluk olarak değil, sürdürülebilir bir dijital kalite standardı olarak ele almak gerekiyor.
Erişilebilirlik konusunda en yaygın yanlış anlaşılmalardan biri, web sitesine bir erişilebilirlik widget'ı veya plugin'i eklemenin tüm sorunları çözeceği düşüncesi. Oysa erişilebilirlik eklentileri tek başına WCAG 2.2 uyumluluğunu garanti etmiyor.
Çünkü bir eklenti, dijital platformun temel altyapısındaki yanlış odak sırasını, erişilebilir olmayan form bileşenlerini veya ekran okuyucuyla tamamlanamayan işlemleri her durumda düzeltemiyor. Kullanıcıların karşılaştığı erişilebilirlik bariyerlerinin önemli bir bölümü, arayüzün temel kod yapısı ve kullanıcı etkileşimleriyle doğrudan ilişkili.
Gerçek erişilebilirlik; otomatik analiz, manuel uzman değerlendirmesi, gerçek kullanıcı testleri ve düzenli izleme süreçlerinin birlikte yürütülmesiyle destekleniyor. Dolayısıyla erişilebilirliği yalnızca sonradan eklenen bir özellik olarak değil, dijital ürünün geliştirme sürecine entegre edilmiş bir standart olarak değerlendirmek gerekiyor.
2019 yılında kurulan BlindLook, Türkiye'de dijital erişilebilirlik alanında öncü çalışmalar yürüten bir erişilebilirlik teknolojileri girişimidir. BlindLook; bankacılık, e-ticaret, perakende ve farklı sektörlerden kurumlarla gerçekleştirdiği çalışmalarla dijital hizmetlerin herkes için daha erişilebilir hale gelmesini destekliyor.
BlindLook'un yaklaşımında erişilebilirlik yalnızca bir kontrol listesi veya teknik rapor anlamına gelmiyor. Asıl odak noktası, görme engelli kullanıcıların dijital platformlardaki işlemlerini herhangi birinden yardım almadan tamamlayabilmesi.
Bu doğrultuda BlindLook; web sitesi ve mobil uygulama erişilebilirlik denetimleri, WCAG 2.2 kriterlerine göre uzman değerlendirmeleri, görme engelli kullanıcılarla gerçek kullanım testleri ve NVDA, JAWS, VoiceOver ve TalkBack ekran okuyucu analizleri gerçekleştiriyor. Ayrıca yazılım ekiplerine yönelik teknik iyileştirme yönlendirmeleri, yeniden test, sürekli izleme ve erişilebilirlik danışmanlığı hizmetleriyle kurumların erişilebilirlik süreçlerini sürdürülebilir hale getirmesine destek oluyor.
BlindLook'u farklılaştıran temel yaklaşım, erişilebilirliği yalnızca belirli bir tarihe kadar tamamlanacak bir uyum çalışması olarak değil, kurumların dijital ürünlerine entegre edilen kalıcı bir kalite standardı olarak ele alması. Çünkü gerçek erişilebilirlik, yalnızca teknik kriterlerin karşılanmasıyla değil, kullanıcıların bağımsız ve eşit bir dijital deneyim yaşayabilmesiyle anlam kazanıyor.
21 Haziran 2025 tarihinde, 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Bankalar için Genelge kapsamında tanınan bir yıllık uyum süresi 21 Haziran 2026 tarihinde sona erdi.
Genelge kapsamında elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcıları için son tarih 21 Haziran 2027 olarak belirlendi.
Genelge, WCAG 2.2 ile Bakanlığın Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi'ni esas alıyor.
BlindLook; erişilebilirlik denetimleri, gerçek kullanıcı testleri, teknik iyileştirme yönlendirmeleri ve sürekli izleme çalışmalarıyla kurumların dijital erişilebilirlik süreçlerini geliştirmelerine destek oluyor.
21 Haziran 2025 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Türkiye'de dijital erişilebilirliğin gelişimi açısından önemli bir dönüm noktası. Bankalar ve ilgili kurumlar için 2026, e-ticaret hizmet sağlayıcıları için ise 2027, erişilebilirlik uyum sürecinin önemli tarihleri olarak öne çıkıyor.
Ancak gerçek erişilebilirlik yalnızca mevzuata uyum sağlamakla sınırlı değil. Bir görme engelli kullanıcının bankacılık işlemini bağımsız tamamlayabilmesi, alışveriş yapabilmesi veya dijital hizmetlerden eşit şekilde yararlanabilmesi, erişilebilirliğin en somut karşılığı.
Dijital erişilebilirlik alanında öncü kurum BlindLook, 2019'dan bu yana erişilebilirliği sürdürülebilir bir dijital dönüşüm alanı olarak ele alıyor. Kurumunuzun 2025/10 sayılı Genelge ve WCAG 2.2 kapsamındaki erişilebilirlik çalışmalarını değerlendirmek, mevcut bariyerleri belirlemek ve doğru bir erişilebilirlik yol haritası oluşturmak için BlindLook'un uzmanlığından yararlanabilirsiniz.
Dijital erişilebilirlik yalnızca yasal bir zorunluluk değil, herkesin dijital dünyada eşit ve bağımsız şekilde yer alabilmesi için ortak bir sorumluluk. 21 Haziran 2025 tarihli Cumhurbaşkanlığı Dijital Erişilebilirlik Genelgesi, bu dönüşüm için önemli bir adım. Ancak gerçek değişim, kurumların erişilebilirliği kalıcı bir standart olarak benimsemesiyle mümkün.
Türkiye'de dijital erişilebilirliğin öncü kurumlarından BlindLook, bu dönüşümde markalara rehberlik ediyor. Sen de kurumunun dijital platformlarını herkes için erişilebilir hale getirerek Türkiye Erişilebilirlik Hareketi'nin bir parçası olabilirsin.
Erişilebilir bir dijital gelecek için sen de harekete katıl!
2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Dijital Erişilebilirlik Genelgesi'ni inceleyerek yükümlülükleri keşfedebilir, sen de dijital dünyada eşit ve bağımsız bir gelecek için Türkiye Erişilebilirlik Hareketi'ne Katıl!
.png)
.png)
